อ.ดร.สิริวัจนา แก้วผนึก อาจารย์ประจำหลักสูตรการจัดการสารสนเทศดิจิทัล
ได้ทดลองจัดการเรียนการสอนออนไลน์ โดยใช้โปรแกรม Zoom ซึ่งเป็นอีกหนึ่งแอพลิเคชันที่ใช้งานง่ายมาก
เหมาะสำหรับการนัดหมายกันเพื่อสื่อสารผ่านทางออนไลน์ ไม่ว่าจะเป็นการประชุม
หรือแม้แต่การสอนออนไลน์ก็ตาม สามารถเข้าไปสมัครสมาชิกและโหลดโปรแกรมได้ที่
https://zoom.us ข้อดีข้อจำกัดของการใช้งานแอพลิเคชัน Zoom ที่พอจะรวบรวมได้สำหรับการเรียนการสอนออนไลน์
มีดังนี้
ข้อดี
- ใช้งานได้ง่าย แค่มีบัญชี Google หรือ FB ก็สามารถลงทะเบียนใช้งานได้
- สื่อสารได้สองทางแบบมีปฏิสัมพันธ์ มองเห็นผู้เรียนทุกคน ทั้งภาพและเสียง สามารถสร้างข้อความสนทนากลุ่มและส่วนตัวได้
- สามารถแชร์หน้าจอหรือสไลด์การสอน และสอนการใช้งานโปรแกรมต่างๆ ผ่านหน้าจอผู้สอนได้
- นักศึกษาสามารถแชร์งานจากหน้าจอตนเอง เช่น การนำเสนองาน เพื่อให้ผู้สอนและเพื่อนเห็นพร้อมกันได้ สามารถเขียนข้อความหรือแสดงความคิดเห็นผ่านทางหน้าจอได้ทันที
- สามารถบันทึกอัดวิดีโอการสอนได้ เพื่อให้ผู้เรียนทบทวนในภายหลัง
ข้อจำกัด
- ใช้งานแบบฟรี แต่จะจำกัดผู้เรียนไม่เกิน 100 คน
- สอนครั้งละได้ไม่เกิน 40 นาที แต่สามารถเปิดสอนใหม่ได้
เมื่อทราบถึงข้อดี – ข้อจำกัดเพื่อการตัดสินใจเลือกใช้แล้ว แอดมินได้สัมภาษณ์ อ.ดร.สิริวัจนา แก้วผนึก ถึงแนวทางในการออกแบบการสอนออนไลน์ โดยอาจารย์ได้เล่าให้พวกเราฟังถึงขั้นตอน ดังนี้
✅ขั้นที่ 1 : สำรวจความพร้อมของผู้เรียน เราได้ทำแบบสำรวจความพร้อมของผู้เรียน ในด้านอุปกรณ์เครื่องคอมพิวเตอร์ สภาพแวดล้อม ความพร้อม ความสนใจ เพื่อให้ผู้เรียนทุกคนมีความพร้อมและต้องการเรียนด้วยความสมัครใจจริงๆ เพราะเราเชื่อว่า ถ้าผู้เรียนพร้อมจะเรียนรู้ เค้าจะเรียนรู้ได้ดี… ผู้เรียนส่วนใหญ่ที่ตอบแบบสอบถาม มีความสนใจที่อยากจะเรียนออนไลน์ โดยให้เหตุผลเรื่องความไม่แน่ใจในสถานการณ์โรคไวรัสโควิด-19 เป็นหลัก มีเพียง 11% ที่อยากมาเรียนในห้อง เพราะไม่เคยเรียนออนไลน์ กลัวว่าจะเรียนไม่รู้เรื่อง อยากเจออาจารย์มากกว่า และกลัวเรื่องตนเองจะไม่จดจ่ออยู่กับบทเรียน เมื่อเราทราบความคิดเห็นและความพร้อมของผู้เรียนในเบื้องต้นแล้ว ผู้สอนจึงจำเป็นต้องวางแผนและออกแบบการสอน เพื่อลดความกังวลใจของผู้เรียนให้เหลือน้อยที่สุด เพื่อให้การสอนออนไลน์บรรลุวัตถุประสงค์ที่ตั้งใจไว้
✅ ขั้นที่ 2 : ออกแบบกิจกรรม โดยใช้ PowerPoint เป็นสื่อหลัก และใช้การถามตอบในระหว่างบรรยาย โปรแกรม Zoom ทำได้ดี ผู้เรียนสามารถสื่อสารกับเราแบบเรียลทามได้ นอกจากนี้ เรายังสามารถใช้ Padlet เพื่อให้ผู้เรียนตอบคำถามหรือระดมความคิดเห็นระหว่างเรียน แทนการตอบด้วยก็ได้ เพราะถ้าผู้เรียนกลุ่มใหญ่ การพูดพร้อมกันทั้งหมด อาจจะทำได้ไม่ดี ควรใช้การถามตอบโดยใช้การพิมพ์ข้อความผ่าน Zoom หรือใช้แอพอื่นๆ รวมด้วยก็ได้
✅ขั้นที่ 3 : ดำเนินกิจกรรม ในระหว่างการเรียน เราแบ่งกลุ่มผู้เรียนเป็น 2 กลุ่ม เพื่อให้กลุ่มมีขนาดเล็กลง เพราะจะได้มีความทั่วถึง (ไม่น่าจะเกิน 30 คน) นัดหมายเวลาเรียนแต่กลุ่ม และแจ้งขั้นตอนการเตรียมตัวมาเรียน เช่น การลงโปรแกรม ขั้นตอนการเข้าใช้งานโปรแกรม โดยทำแจกเป็นคู่มือสั้นๆ ให้เตรียมตัวมาก่อน รวมทั้งช่องทางในการติดต่อสื่อสาร (กรณีเครือข่ายมีปัญหา) ในระหว่างเรียน มีการซักถามพูดคุยกับผู้เรียนเป็นระยะ เพื่อกระตุ้นให้เค้าตื่นตัวตลอดเวลา ผู้เรียนหลายคนสะท้อนว่า ทำให้กล้าตอบมากขึ้น เพราะบางทีในห้องเกรงใจเพื่อน ไม่กล้ายกมือตอบ แต่พอเป็นออนไลน์ ทำให้มั่นใจในการตอบมากขึ้น สามารถพูดสื่อสารกับอาจารย์ได้เลย
✅ขั้นที่ 4 : การประเมินผล เราใช้ Quizizz ในการประเมินผล แบบ formative assessment เพื่อต้องการทราบว่า เนื้อหาที่สอนไปนั้น ผู้เรียนเข้าใจและจดจำได้หรือไม่ ซึ่งอาจจะใช้โปรแกรมอื่นๆ ได้ ตามที่ผู้สอนเคยทดลองใช้ เช่น Kahoot Socrative Testmoz เป็นต้น ผลคะแนนในภาพรวม ผู้เรียนส่วนใหญ่ทำได้ดีมาก จนผู้สอนรู้สึกโล่งใจ นอกจากนี้ได้ให้ผู้เรียนประเมินการเรียนการสอนออนไลน์ผ่าน google form ผลจากแบบประเมิน พบว่า ส่วนใหญ่ ร้อยละ 93 มีความพึงพอใจต่อการจัดการเรียนการสอนออนไลน์ โดยแสดงความคิดเห็นว่า มีความพึงพอใจมาก เป็นการเรียนรู้แบบใหม่ รู้สึกสนใจและเป็นทางเลือกที่ดีกว่าที่อาจารย์จะนัดเรียนสอนชดเชยในภายหลัง
หากสนใจกันแล้ว วันนี้แอดมินนำขั้นตอนการสมัครใช้งาน มาให้สำหรับอาจารย์และผู้ที่สนใจได้เรียนรู้กันครับ
ขั้นตอนการสมัคร
- ขั้นแรก ให้สมัครสมาชิกก่อน หากใครเป็นสมาชิกของ Google หรือ FB สามารถลงทะเบียนใช้งานได้เลย
- เมื่อเข้าสู่ระบบแล้ว ให้สร้างนัดหมายการสอนหรือการประชุม โดยตั้งค่า Video เป็น on ไว้เพื่อเริ่มการสนทนาทุกคนจะได้เห็นกันได้ แต่เราสามารถปิดกล้องได้เองในภายหลัง
- สิ่งที่สำคัญคือหมายเลขห้องเรียน หรือ Meeting ID โดยผู้สอนจะส่งหมายเลขนี้ พร้อมรหัสผ่าน (ถ้ามี) ให้นักศึกษากรอกเพื่อลงทะเบียนเข้ามาในชั้นเรียนเรา โดยนักศึกษาไม่จำเป็นจะต้องสมัครสมาชิกของโปรแกรมก็ได้ เพียงแค่กรอก Meeting ID จะสามารถเข้าเรียนได้เลย หรือผู้สอนจะส่ง Join URL ให้ผู้เรียนคลิ๊กเข้ามาสู่ห้องเรียนก็ได้เช่นกัน
- เมื่อผู้สอนกดปุ่ม Start Meeting จะเห็นหน้าผู้สอน ส่วนด้านล่างจะเป็นแผงควบคุมการใช้งาน เช่น การปิด-เปิด ไมโครโฟน กล้องวิดีโอ แชร์หน้าจอหรือไฟล์ให้ผู้เรียน แชทข้อความพูดคุยกับผู้เรียน
- เมื่อผู้เรียนเข้าสู่ระบบ จะเห็นหน้าจอผู้เรียน และชื่อขึ้นมาทางด้านขวามือ สามารถให้ผู้เรียนเปลี่ยนชื่อเป็นรหัสนักศึกษา และให้ปิดเสียงไมโครโฟนหรือกล้องผู้เรียนจากหน้าต่างด้านขวามือได้เลย ผู้เรียนสามารถพูดโต้ตอบกัน หรือกับอาจารย์ผู้สอนได้ทันทีเลย
- เมื่อเริ่มสอน สามารถแชร์สื่อ PowerPoint หรือกระดาน Whiteboard ที่เราสามารถเขียนข้อความลงไปได้ โดยผู้เรียนก็สามารถแก้ไขหรือเขียนข้อความ อภิปรายร่วมกันได้ เพื่อเพิ่มความเข้าใจได้อีกด้วย
- สามารถเรียนผ่านมือถือก็ได้ ผู้เรียนสามารถดาวน์โหลดแอพลิเคชันจาก Google Play หรือ Apple store ได้เลย สะดวกสุดๆ ไปเลย
ทางสาขาวิชาการจัดการสารสนเทศ โดยหลักสูตรการจัดการสารสนเทศดิจิทัล เราได้เล็งเห็นถึงความสำคัญในการช่วยกันป้องกันเเละเเก้ไขปัญหาการระบาดของโรคCOVID-19 ซึ่งได้นำมาตราการที่ทางมหาวิทยาลัยออกประกาศเเจ้งให้นักศึกษาทราบเเละให้ดูเเลตัวเอง เเละในขณะเดียวกันทางหลักสูตรฯ ก็ได้นำเทคโนโลยีดิจิทัลทางการศึกษาเข้ามาปรับใช้ในการเรียนการสอน เพื่อให้เหมาะสมตามสถานการณ์ที่เป็นอยู่ ณ ปัจจุบัน