ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.พรพล ธรรมรงค์รัตน์ เผยผลสำรวจความต้องการผู้สูงอายุ เตรียมพัฒนาแพลตฟอร์มดิจิทัลร่วมกับเทศบาลนครนครศรีธรรมราช ขับเคลื่อนสู่ SDGs
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.พรพล ธรรมรงค์รัตน์ สำนักวิชาสารสนเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ผู้รับผิดชอบโครงการ “การพัฒนาแพลตฟอร์มดิจิทัลเพื่อส่งเสริมการดูแลตนเองและการมีส่วนร่วมของผู้สูงอายุรายบุคคล” ภายใต้การสนับสนุนจากสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) เปิดเผยผลการศึกษาความต้องการของผู้สูงอายุในจังหวัดนครศรีธรรมราช เพื่อนำไปใช้เป็นฐานในการพัฒนาแพลตฟอร์มดิจิทัลร่วมกับเทศบาลนครนครศรีธรรมราช อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ครอบครัว และเครือข่ายชุมชน
การศึกษาครั้งนี้ให้ความสำคัญกับการรับฟังเสียงของผู้ใช้งานจริง ผ่านแบบสอบถามและการสัมภาษณ์ผู้สูงอายุ รวมถึงตัวแทน อสม. เพื่อทำความเข้าใจวิถีชีวิต ความสามารถในการดูแลตนเอง ประสบการณ์การใช้เทคโนโลยี ความสนใจในการเข้าร่วมกิจกรรม ตลอดจนความกังวลและข้อจำกัดที่อาจส่งผลต่อการเข้าถึงบริการดิจิทัล
ผลการศึกษาสะท้อนว่า ผู้สูงอายุจำนวนมากมีความคุ้นเคยกับสมาร์ตโฟนและอินเทอร์เน็ต จึงมีศักยภาพในการใช้แพลตฟอร์มดิจิทัลเป็นช่องทางสนับสนุนการดูแลตนเอง อย่างไรก็ตาม ความต้องการของผู้สูงอายุไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการรับข้อมูลสุขภาพ แต่ยังครอบคลุมถึงการได้ทำกิจกรรมที่ส่งเสริมสุขภาวะ การออกกำลังกาย การพบปะเพื่อน และการมีส่วนร่วมกับชุมชน
ผู้สูงอายุให้ความสนใจกับระบบที่สามารถแนะนำความรู้ด้านสุขภาพ ชวนเข้าร่วมกิจกรรม และแจ้งข่าวสารของชุมชน โดยต้องการเนื้อหาที่สั้น กระชับ อ่านเข้าใจง่าย และนำไปใช้ได้จริงในชีวิตประจำวัน ประเด็นที่ได้รับความสนใจเป็นพิเศษ ได้แก่ การดูแลสุขภาพ การป้องกันโรค การเตือนภัยมิจฉาชีพ และข้อมูลกิจกรรมในพื้นที่ ซึ่งล้วนเป็นข้อมูลที่ช่วยให้ผู้สูงอายุรู้สึกมั่นใจและสามารถดำรงชีวิตได้อย่างปลอดภัยมากขึ้น
จากการสัมภาษณ์พบว่า ผู้สูงอายุให้ความสำคัญกับการมีสุขภาพดีและการพึ่งพาตนเอง โดยมีความกังวลว่าการเจ็บป่วยอาจทำให้ต้องพึ่งพาครอบครัว ขณะเดียวกัน การพบปะเพื่อนและการเข้าร่วมกิจกรรมชุมชนช่วยสร้างความสุข ลดความรู้สึกโดดเดี่ยว และทำให้ผู้สูงอายุรู้สึกว่าตนเองยังมีบทบาทในสังคม
แม้ผู้สูงอายุบางรายจะใช้ LINE อยู่แล้ว แต่ยังไม่มั่นใจในการพิมพ์ข้อความหรือสอบถามข้อมูล เนื่องจากกังวลว่าจะพิมพ์ผิดหรือส่งข้อความผิดกลุ่ม ดังนั้น การพัฒนาแพลตฟอร์มจึงควรออกแบบให้ใช้งานง่าย ลดขั้นตอนการสื่อสาร ใช้ตัวอักษรขนาดเหมาะสม มีข้อความที่ชัดเจน และอาจมีระบบช่วยเหลือหรือช่องทางให้ครอบครัว อสม. และเจ้าหน้าที่ชุมชนเข้ามาสนับสนุนผู้สูงอายุที่ยังมีข้อจำกัดด้านเทคโนโลยี
ข้อค้นพบดังกล่าวสามารถนำไปพัฒนาเป็นแพลตฟอร์มที่ตอบสนองความต้องการของผู้สูงอายุเป็นรายบุคคล โดยเชื่อมโยงข้อมูลสุขภาพ ความสนใจ กิจวัตรประจำวัน และกิจกรรมในชุมชนเข้าด้วยกัน แพลตฟอร์มควรทำหน้าที่มากกว่าการเผยแพร่ข้อมูล แต่เป็นเครื่องมือที่ช่วยให้ผู้สูงอายุเรียนรู้ ดูแลตนเอง เข้าถึงความช่วยเหลือ และมีส่วนร่วมกับสังคมได้อย่างต่อเนื่อง
ในระยะต่อไป ผลการศึกษาจะถูกนำไปใช้ร่วมกับเทศบาลนครนครศรีธรรมราชและเครือข่ายชุมชน เพื่อออกแบบและทดลองระบบในบริบทจริง โดยเปิดโอกาสให้ผู้สูงอายุมีส่วนร่วมในการทดสอบและเสนอแนะอย่างต่อเนื่อง แนวทางดังกล่าวจะช่วยให้แพลตฟอร์มมีความเหมาะสม ใช้งานได้จริง และสามารถต่อยอดเป็นต้นแบบสำหรับการดูแลผู้สูงอายุในพื้นที่อื่นได้
โครงการนี้สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนหลายประการ ได้แก่ เป้าหมายที่ 3 การมีสุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี ผ่านการส่งเสริมการดูแลสุขภาพและการป้องกันความเสี่ยง เป้าหมายที่ 4 การศึกษาที่มีคุณภาพและการเรียนรู้ตลอดชีวิต ผ่านการเข้าถึงความรู้ที่เหมาะสมกับผู้สูงอายุ เป้าหมายที่ 10 การลดความเหลื่อมล้ำ ผ่านการออกแบบเทคโนโลยีที่คำนึงถึงข้อจำกัดของผู้ใช้งาน และเป้าหมายที่ 17 ความร่วมมือเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ผ่านการทำงานร่วมกันระหว่างมหาวิทยาลัย หน่วยงานท้องถิ่น ครอบครัว อสม. และชุมชน
การดำเนินงานครั้งนี้สะท้อนบทบาทของมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ในการนำองค์ความรู้จากงานวิจัยไปเชื่อมโยงกับการบริการวิชาการและการพัฒนาพื้นที่ โดยมีผู้สูงอายุเป็นศูนย์กลางของการออกแบบ เพื่อสร้างสังคมที่ทุกคนสามารถเข้าถึงข้อมูล การดูแลสุขภาพ และโอกาสในการมีส่วนร่วมได้อย่างเท่าเทียมและยั่งยืน
